Romeins Museum de Thermen

Coriovallumstraat 9, Heerlen, Nederland

In het Romeins Museum de Thermen in Heerlen ligt de oudste opgraving van Nederland: een Romeins badhuis uit de 1e eeuw na Christus. In de jaren zeventig werd een grote hal over de ruïne gebouwd, waarmee de opgraving toegankelijk werd voor publiek. Nu, vijftig jaar later, oogt het museumgebouw gedateerd en voldoet de hal niet meer aan de eisen om de opgraving te beschermen. De gemeente grijpt de verbouwing aan om het museum te transformeren tot iconische publiekstrekker. Team V Architectuur behaalde de tweede plaats in de architectenselectie, met een consciëntieus ontwerp geïnspireerd op de architectuur van de Romeinse thermen en de ruimtelijke structuren van de stad Heerlen.

VERHAAL VAN HEERLEN – Heerlen heeft een rijke historie, die sterk verankerd ligt de gebouwde omgeving. De oorspronkelijke architect van het museum, Fritz Peutz, speelt een sleutelrol in deze geschiedenis. Om alle tijdlagen van het ‘Verhaal van Heerlen’ – gewaardeerd of niet – eer aan te doen, blijft in het ontwerp een groot deel van het huidige museumgebouw gehandhaafd. Naast het dak boven het badhuis, blijven ook de betonnen archieftoren en een groot deel van het souterrain en de fundering bewaard. De toren wordt getransformeerd tot expositieruimte en de stalen dakconstructie boven de opgraving wordt verhoogd en daarmee versterkt. Vanaf een hoge rondgang krijgen bezoekers een goed overzicht over het badhuis.

ROMEINSE ANALOGIE – De nieuwbouw verbindt het museum met de stad: geen solitaire vreemde eend, maar een logisch vervolg in de reeks cultuurgebouwen en publieke ruimten waar Heerlen aan bouwt. Naar analogie van het Romeinse badhuis, krijgt het museum een entreepartij in de vorm van een porticus. De geabstraheerde zuilengalerij sluit aan op de aangrenzende bebouwing en geeft het gebouw een open, klassiek-moderne uitstraling richting de binnenstad. Een doorgang in de zuilengalerij biedt toegang tot een sfeervol binnenplein. Aan het plein liggen de museumentree, toegangen tot het auditorium, de educatieruimte en een waterspeelplaats. Het plein verwijst naar de paleastrae in het Romeinse badhuis; buitenruimtes voor sport en spel, met daaromheen plek voor sociale activiteit. Het plein vormt een fraaie aanvulling op het bestaande Heerlense netwerk van verborgen pleintjes en inspirerende cultuurplekken.

LICHTEND BAKEN – Dat het museum zorgvuldig is ingebed in de stad, betekent niet dat het niet opvalt. Recht boven de entree van het museum prijkt de voormalige betonnen archiefbunker; verhoogd met extra verdieping en een publiek toegankelijk dak, voorzien van nieuwe gevels en ingericht als expositieruimte. Het gevelpatroon van smalle verticale sleuven zorgt voor een subtiel, gefilterd licht in de expo, en maakt dat de toren oplicht in het donker. Zo krijgt Heerlen het gewenste landmark aan de Cityring: een lichtend baken in de stad.