Nieuws

Column beteregebouwen.nl: 'Goede opdrachtgevers, betere architectuur'

Geen goede architectuur zonder goede opdrachtgever. Er zijn vast uitzonderingen op deze regel, maar in de meest gevallen is het knap lastig om als architect tot een goed resultaat te komen zonder goede opdrachtgever.

Dat een goede opdrachtgever niet vanzelfsprekend is, is geen probleem van nu. Maaskant heeft jaren geleden al gezegd: ‘Het ontbreekt in Nederland niet aan goede architecten; het ontbreekt de Nederlandse architectuur aan goede principalen.’ Al is het probleem dus zeker niet nieuw, het wordt wel steeds groter.

‘De opdrachtgever is vaak noch eigenaar, noch gebruiker van het gebouw.’

 

Een belangrijke reden daarvoor is dat de opdrachtgever steeds minder vaak de gebruiker is van het gebouw waarvoor opdracht wordt gegeven. In toenemende mate is hij evenmin de eigenaar. Dat geldt voor de ontwikkelaar en de bouwer die hun product nog vóór realisatie doorverkopen aan de toekomstige bewoner. Het geldt ook voor consortia die ontwikkelen, ontwerpen, bouwen en onderhouden voor hun klant, terwijl de gebruiker op afstand staat. Alleen de particulier die een eigen woning laat ontwerpen, is als opdrachtgever betrokken bij het hele proces van ontwerp, realisatie en gebruik.

De architect is nog maar zelden een echte bouwmeester, maar de opdrachtgever is nog minder vaak een bouwheer. Hoeveel gebouwen worden per jaar gerealiseerd voor opdrachtgevers met een echte visie, zoals de directie van de Van Nellefabriek? En hoe vaak grijpen overheid en semioverheid de gelegenheid aan om bij te dragen aan een inspirerende en betekenisvolle gebouwde omgeving? Het lijkt erop dat steeds minder opdrachtgevers zich werkelijk volledig betrokken voelen bij wat er gebouwd wordt. De uitzonderingen op de regel hebben vermoedelijk een Gouden Piramide op de schoorsteenmantel staan, of ze zijn er ooit voor genomineerd.
‘De gebruiker verdient uiteindelijk beter.’

Kijk eens hoeveel geld er met bouwen gemoeid is, hoezeer bouwen ingrijpt in onze dagelijkse omgeving en hoe bestendig een gerealiseerd gebouw is. Dan is het voor mij onbestaanbaar dat er niet veel meer opdrachtgevers zijn die de realisatie van architectuur minstens zo belangrijk vinden als architecten zelf. Het is altijd makkelijk beweren dat architecten hun opdrachtgevers aan zichzelf te danken hebben. Ik waag te betwijfelen of dat zo is, maar we kunnen die discussie ook laten voor wat ze is. Het gaat er uiteindelijk immers niet om dat het voor ons als architecten zo fijn is om een goede opdrachtgever te hebben. Het belangrijkste is dat er vele jaren lang mensen gebruik van zullen moeten maken. En het zijn in de eerste plaats de gebruikers – wij allemaal dus – die beter verdienen.

Deze column van Jeroen van Schooten verscheen op 17 mei 2017 op beteregebouwen.nl

Gerelateerd nieuws